Odkamienianie ekspresu – jak je wykonać poprawnie?

Dlaczego warto odkamienić ekspres do kawy?

Odkamienianie ekspresu do kawy zalecają wszyscy producenci. Niezależnie od tego, czy ekspres jest wyposażony w filtr do wody, czy też używamy przefiltrowanej wody – kamień zawsze będzie się osadzać w układzie wodnym. Niestety nie ma urządzenia, które byłoby odporne na działanie twardej wody. A może ona zdziałać wiele szkód.

Podczas gotowania wody wytrącają się magnez i wapń, które określa się mianem kamienia. To niebezpieczny nalot, który grozi niesprawnością, a nawet kompletnym uszkodzeniem sprzętu. Ekspres jest dużo mniej ekonomiczny, ponieważ zanieczyszczone urządzenie pobiera więcej wody oraz pracuje dużo wolniej i głośniej. Ale to nie wszystkie konsekwencje twardej wody w układzie ekspresu. Kamień również wpływa na smak i aromat przygotowywanych napojów. Kawa z kamieniem ma bardzo specyficzny, kwaśny smak.

Regularne odkamienianie ekspresu ma przeciwdziałać skutkom tego procesu i usuwać z urządzenia niebezpieczny nalot. Ważnym argumentem jest również to, że nieregularne czyszczenie ekspresu i odkamienianie może doprowadzić do usterek, których gwarancja producenta nie obejmuje.
 

Czym odkamienić ekspres?

Każdy producent ekspresów sugeruje specjalne środki czyszczące przeznaczone do konkretnych modeli i typów urządzeń. Zapomnijmy o domowych środkach, takich jak kwasek cytrynowy, soda czy ocet. Mogą one trwale uszkodzić układ ekspresu. Producenci przewidzieli specjalne środki odkamieniające, które są nieszkodliwe dla urządzenia oraz środowiska. Trzy najpopularniejsze odkamieniacze to:

• tabletki – zazwyczaj wrzuca się je do specjalnej kieszonki w ekspresach automatycznych;
• płyn – dolewany do pojemnika z wodą, najczęściej w ekspresach kolbowych;
• proszek – dosypywany do wody. 

Każdy z tych środków odkamieniających skutecznie usuwa kamień z ekspresu, a przy tym jest bezpieczny dla środowiska. W każdej instrukcji zaś znajdziemy szczegółowy opis, krok po kroku, jak odkamienić ekspres do kawy.

Odkamienianie ekspresu octem

Ocet działa mocno i szybko, ale właśnie dlatego bywa ryzykowny. Jego zapach potrafi wgryźć się w układ na długo, a kwaśne opary i zbyt agresywny roztwór mogą nie być łaskawe dla uszczelek czy elementów metalowych ekspresu. Jeśli producent nie dopuszcza takiej metody, lepiej jej nie stosować – ekspres to nie czajnik, ma w środku wąskie kanaliki, zawory i różne materiały, które reagują na chemię inaczej niż prostsze w budowie konstrukcje.

A jeśli mimo wszystko (i zgodnie z instrukcją) zdecydujesz się na odkamienianie ekspresu octem, potraktuj płukanie jak obowiązkowy finał: przepuść przez układ kilka pełnych cykli czystej wody, także przez dyszę gorącej wody i spieniacz. Dopiero gdy znikną zapach i posmak – wracaj do parzenia.

Odkamienianie ekspresu kwaskiem cytrynowym

Kwasek cytrynowy kusi prostotą: rozpuszcza osad i nie zostawia tak intensywnego zapachu jak ocet. Problem w tym, że nie każdy ekspres lubi domowe mieszanki – część producentów wprost ich zakazuje, bo roztwór o zbyt wysokim stężeniu może podrażniać uszczelki i przyspieszać zużycie elementów układu wodnego.

Jeśli instrukcja twojego modelu dopuszcza ten sposób, trzymaj się łagodnego roztworu, uruchom cykl pustej kawy (bez ziaren), a potem koniecznie przepłucz układ kilkoma zbiornikami czystej wody. I najważniejsze: gdy tylko czujesz w filiżance cytrynowy posmak, nie idź w zaparte – płucz dalej. Dla świętego spokoju (i gwarancji) często lepszym wyborem będzie po prostu odkamieniacz.
 

Jak prawidłowo odkamienić ekspres?

Inaczej wygląda odkamienianie ekspresu kolbowego, a inaczej automatycznego. Chociaż podstawy są takie same, to sposób działania już inny. Odkamienianie ekspresu kapsułkowego przebiega bardzo podobnie jak kolbowego. Na początku sprawdźmy, jak odkamienić ekspres do kawy, na przykładzie modelu kolbowego. Można to zrobić w kilku prostych krokach:

1. wyjmij pojemnik na wodę i przepłucz go;
2. wlej do pojemnika świeżą wodę i dodaj preparat odkamieniający (pamiętaj o odpowiednich proporcjach);
3. poczekaj, aż preparat całkowicie się rozpuści, i włóż pojemnik do ekspresu;
4. włącz ekspres, dokładnie tak jak do przygotowania kawy;
5. zamontuj pustą kolbę i poczekaj, aż ekspres się nagrzeje;
6. zaparz kawę bez kawy – czyli przekręć pokrętło na kawę tak, żeby środek z odkamieniaczem przepłynął przez cały układ;
7. po skończeniu programu poczekaj 15 minut i powtórz czynność;
8. następnie odczekaj 10 minut i ponownie ustaw program. Powtarzaj do momentu, aż zbiornik wody z odkamieniaczem będzie pusty;
9. po skończeniu wyjmij pojemnik, przepłucz go, dolej świeżej wody i zamontuj w ekspresie;
10. przygotuj jeszcze dwie „puste” kawy (czyli samą gorącą wodę), żeby oczyścić układ z pozostałości odkamieniacza.

A jak odkamienić ekspres do kawy na kapsułki? To proces niemal identyczny jak odkamienianie ekspresu kolbowego. Różnicą jest jedynie brak kolby, co wynika z konstrukcji urządzenia, oraz sposób włączania ekspresu i przygotowywania kawy. Ekspresy kapsułkowe mają najczęściej zaprogramowany tryb odkamieniania, a uruchamia się go poprzez dłuższe wciśnięcie przycisku „włącz/wyłącz”. Pozostałe modele odkamienia się poprzez wciśnięcie przycisku kawy lub gorącej wody – to zależy od modelu. Reszta procedury pozostaje bez zmian. W całym procesie odkamieniania chodzi o to, by zasymulować pełne przygotowanie kawy, bez kawy.

Sprawdźmy, jak odkamienić ekspres do kawy automatyczny. Większość tego typu sprzętów ma zaprogramowany tryb odkamieniania, a spora część – funkcję przypominającą o konieczności czyszczenia. Procedurę zaczynamy od wyjęcia pojemnika na wodę i opróżnienia go. Jeśli pojemnik ma wbudowany filtr wody, należy go odłączyć. Następnie oczyszczamy zbiornik na fusy oraz tackę ociekową. Coraz więcej modeli ma także funkcję automatycznego odkamieniania. Aby odkamienić ekspres automatyczny, należy zastosować środek odkamieniający (najczęściej jest to tabletka) i włączyć funkcję odkamieniania. Płyn lub proszek odkamieniający mieszamy z wodą w pojemniku na wodę, natomiast tabletkę najczęściej umieszczamy w specjalnej kieszonce. Każdy producent ma własny środek czyszczący oraz sposób na odkamienianie ekspresu, warto zajrzeć do instrukcji, aby się dowiedzieć, jak odkamienić ekspres do kawy według zaleceń producenta. W trakcie odkamieniania należy postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na wyświetlaczu ekspresu. Proces może trwać od kilku do kilkunastu minut, po jego zakończeniu urządzenie jest gotowe do użycia.
 

Jak często odkamieniać ekspres?

Przyjmuje się, że odkamienianie ekspresu należy wykonywać co 200–300 przygotowanych kaw. Można więc założyć, że przy 2 kawach dziennie należy przeprowadzać odkamienianie ekspresu co 3–4 miesiące. Im więcej kaw ekspres przygotowuje, tym częściej należy go odkamieniać.

W przypadku automatycznych ekspresów do kawy po każdych 5 kilogramach zmielonej kawy należy przeprowadzić odkamienianie ekspresu. Nowsze modele mają zazwyczaj funkcję przypominania o konieczności odkamieniania, a niektóre – funkcję automatycznego odkamieniania. Takie rozwiązania ułatwiają korzystanie z ekspresu do kawy.

Świetnym rozwiązaniem na twardą wodę są dzbanki filtrujące. Dzięki nim mamy pewność, że woda, która trafia do ekspresu, jest dużo mniej twarda, a to zabezpiecza ekspres przed ewentualnymi uszkodzeniami związanymi z zaleganiem kamienia.
 

Najczęstsze pytania podczas odkamieniania ekspresu – FAQ

1. Czy podczas odkamieniania ekspresu do kawy należy wyjąć filtr?

Zazwyczaj tak. Filtr w zbiorniku (np. węglowy) warto wyjąć, bo potrafi wchłonąć środek odkamieniający i osłabiać jego działanie. W ekspresach z innymi typami filtrów (np. montowanymi w innym miejscu) trzymaj się zaleceń producenta.

2. Czym grozi nieodkamienianie ekspresu?

Kamień zawęża przepływ wody i utrudnia grzanie, więc ekspres pracuje wolniej, głośniej, zużywa więcej energii i częściej się przegrzewa. W skrajnym scenariuszu kończy się to usterką pompy, nieszczelnością lub awarią termobloku. Kawa może też mieć kwaśniejszy smak, słabszy aromat, czasem też niższą temperaturę.

3. Czy po odkamienianiu ekspresu można pić kawę?

Tak, ale dopiero po porządnym płukaniu. Pierwsze porcje wody (a czasem i pierwszą kawę) lepiej wylać – traktuj je jak test: jeśli nie ma zapachu/posmaku odkamieniacza i woda jest neutralna, możesz parzyć normalnie.

4. Co ile powinno się odkamieniać ekspres?

Najczęściej przyjmuje się co 200–300 kaw, czyli przy 2 kawach dziennie mniej więcej co 3–4 miesiące. Jeśli masz twardą wodę, robisz dużo kaw albo ekspres sam przypomina o czyszczeniu – skróć ten odstęp. Filtr lub dzbanek filtrujący pomagają, ale nie sprawiają, że kamień znika na zawsze.

5. Ile razy należy płukać ekspres do kawy po odkamienianiu?

Minimum to zwykle 2 pełne zbiorniki czystej wody, ale w praktyce liczy się efekt: płucz do momentu, aż woda będzie całkiem czysta w smaku i zapachu. Warto przepłukać nie tylko obieg kawy, ale też dyszę gorącej wody i spieniacz.

6. Jakie są oznaki, że muszę wykonać odkamienianie?

Najczęstsze sygnały to: wolniejsze parzenie, głośniejsza praca, mniejszy strumień kawy lub wody, dłuższe nagrzewanie, chłodniejszy napój, kwaśny/płaski smak, komunikat/ikonka odkamieniania, a czasem drobne białe drobinki w wodzie i problemy ze spienianiem mleka.