Black Friday, czyli szaleństwo wyprzedaży! Kto wymyślił Czarny Piątek?

Black Friday w RTV EURO AGD
Black Friday to nieformalna nazwa święta wszystkich łowców okazji wyprzedażowych. W Polsce Czarny Piątek pojawił się w 2016 roku. Na całym świecie przychód z okazji dnia szalonych okazji zwiększa się z roku na rok. Black Friday to jeden dzień w roku, w którym większość produktów dostępnych na rynku można nabyć nawet do 80% taniej. To okazja do rzucenia się w prawdziwy wir zakupów, na które zwykle trudno sobie pozwolić! Czarny Piątek przywędrował do Polski ze Stanów Zjednoczonych, gdzie ma swoje korzenie.

Szaleństwo zakupów w Black Friday

Czarny Piątek po raz pierwszy zorganizowano w Stanach Zjednoczonych w 1962 roku. Wiele osób zastanawia się kiedy oryginalnie obchodzi się Black Friday? Przypada on na pierwszy dzień po Święcie Dziękczynienia, które zawsze ma miejsce w czwarty czwartek listopada.
Dla większości jest to inauguracja przedświątecznej gorączki zakupów. Tego dnia sklepy otwierane są w niestandardowych godzinach - wyprzedaże rozpoczynają się już parę minut po północy, a niektóre markety rozpoczynają nawet kilka lub kilkanaście godzin przed tzw. godziną zero. W większości stanów nie jest to oficjalne święto, pomimo tego, że dla wielu osób to dzień wolny od pracy, jako „dzień po Święcie Dziękczynienia”.

Szacuje się, że od 2005 roku jest to najbardziej „ruchliwy” dzień zakupów w Stanach Zjednoczonych. Właściciele sklepów określają ten okres jako „pełen histerii i pozytywnych emocji”. Zapasy magazynowe znikają w zawrotnym tempie, dając tym samym rekordowe przychody. Rokrocznie w USA wydaje się tego dnia ok. 60 miliardów dolarów. Co ciekawe, Czarny Piątek znacznie obniżył dochód uzyskiwany w okresie Świąt Bożego Narodzenia.

Skąd wzięła się tradycja wyprzedaży w Black Friday?

Interesujące wydają się okoliczności powstania Black Friday. Wyprzedaże miały swój debiut w 1961 roku w Filadelfii. Jest kilka teorii, które wyjaśniają samą nazwę Czarnego Piątku. Jedna mówi o olbrzymich korkach na trasach, a co się z tym wiąże, utrudnieniach w ruchu drogowym, które powstają po Święcie Dziękczynienia. Szczególnie boleśnie doświadczają tego kierowcy autobusów oraz policjanci patrolujący zatłoczone ulice, którzy to właśnie mieli zacząć posługiwać się tym terminem.

Druga teoria nawiązuje do sytuacji, która także nie ma nic wspólnego z beztroskimi zakupami. Według historyków na dzień po Święcie Dziękczynienia pracodawcy otrzymywali niezliczone liczby zwolnień od swoich pracowników, którzy w ten sposób pragnęli przedłużyć sobie weekend. Jeśli chodzi o media, to nazwa ta pojawiła się po raz pierwszy w 1981 roku. Określono tak dzień, w którym sprzedawcy zaczęli zarabiać duże sumy pieniędzy. Zazwyczaj satysfakcjonujący wynik sprzedaży zapisywany był przez nich tuszem w kolorze czarnym, a nie czerwonym (jak przy wynikach na tzw. „minusie”).

H2 Black Friday w Polsce

Czarny Piątek również w Polsce zyskuje coraz liczniejsze rzesze zwolenników. Rokrocznie wydłuża się lista sklepów, które w Black Friday przygotowują ofertę wyprzedaży, chociaż rabaty są mniej imponujące niż w Stanach Zjednoczonych. Największą popularnością wśród kupujących cieszą się przede wszystkim produkty RTV i AGD. Trzeba jednak pamiętać, że towary w zaskakującym tempie znikają z półek, więc nie warto zwlekać.

Promocje podczas Black Friday to jednak nie wszystko. Wiele sklepów do zakupów dodaje upominki, drobne usługi, bezpłatną dostawę do domu lub zachęca ofertą 2. produktów w cenie 1. Średnia wartość zniżek wynosi w ten dzień ok. 43% (podczas gdy w dzień powszedni maksymalnie 30%).
- Od jakiegoś czasu planowałam wyjazd do Indonezji. Na takiej wycieczce przydałby się dobry aparat, najlepiej taki wodoodporny. Wybór modeli był ogromny, a ja nie wiedziałam, na który się zdecydować. Z kupnem też trochę zwlekałam, zakładając, że może akurat trafię na jakąś promocję. Można powiedzieć, że los za mnie zdecydował – trafiłam na obniżkę w Black Friday i za wodoodpornego Olympusa Tough TG-5, który normalnie kosztował 1999 zł zapłaciłam 999 zł! Warto było czekać na Black Friday! Anka, 28 lat, Szczecin
Najnowsze badania GfK (międzynarodowy koncern zajmujący się badaniem opinii publicznej) potwierdzają, że Czarny Piątek staje się w Polsce coraz bardziej popularny. Aż 23% ankietowanych zadeklarowało chęć dokonania w tym okresie zakupów towarów elektronicznych. W tym dniu najchętniej kupujemy telewizory, lodówki, odkurzacze, ale też smartfony i tablety.
- O dawna szukałem 55-calowego telewizora w rozdzielczości 4K UHD. Nie lubię przepłacać, dlatego czekałem na Black Friday. Efekt? Nowy telewizor już od jakiegoś czasu siedzi w salonie, a ja zatrzymałem pieniądze w kieszeni. Kupić telewizor za połowę ceny to dla mnie świetny deal! Tomasz, 42 lata, Gdańsk
W 2019 roku w Polsce Czarny Piątek przypada na 29 listopada. Pełna lista sklepów zaangażowanych w akcję z pewnością zostanie umieszczona na popularnych portalach internetowych.

Black Friday na świecie

Fenomen Czarnego Piątku błyskawicznie rozprzestrzenił się po całym świecie. Głównie za sprawą internetu, z którego pomocą zakupy można wykonywać bez wychodzenia z domu. Dzięki temu nie tylko Amerykanie mogą cieszyć się z dużych promocji. Są nawet specjalne serwisy, które w ostatnie dni listopada gromadzą na swoich stronach najlepszą ofertę Black Friday z ponad 35 krajów. Co ciekawe, największy wzrost transakcji internetowych odnotowano w RPA (wzrost o ponad 16000%), na drugim miejscu uplasowała się Grecja (ok. 8000%), a na trzecim Pakistan (4 400%). Polska znalazła się na końcu tej listy z wynikiem zbliżonym do 370%. Najmniej zakupami zainteresowani byli mieszkańcy Włoch, gdzie wynik wyniósł 56%.

Zastanawiający jest też fakt, że szaleństwo Czarnego Piątku nie ogarnęło w zbyt dużym stopniu najbogatszych państw Europy, takich jak Wielka Brytania, Niemcy czy Szwajcaria.

Cyber Monday

Cybernetyczny poniedziałek, czyli Cyber Monday, to termin oznaczający pierwszy poniedziałek po Święcie Dziękczynienia. Jest on odpowiedzią na Black Friday i został wymyślony w celu zwiększenia sprzedaży detalicznej w sieci. Nazwa została wymyślona przez Ellen Davis z National Retail Federation i po raz pierwszy ujrzała światło dzienne 28 listopada 2005 roku. Cyber Monday przypada zatem na ostatnie dni listopada lub początek grudnia. Już w pierwszym roku jego funkcjonowania sprzedawcy internetowi zaobserwowali wzrost sprzedaży swoich produktów średnio o 77%. Rekordowe sumy odnotowano w 2017 roku, kiedy to Cyber Monday, w samych tylko Stanach Zjednoczonych, przyniósł dochód na poziomie 7 mld dolarów (w porównaniu do niespełna 3 mln w 2015 roku).

Cyber Monday a Black Friday

Obie akcje stworzono w jednym celu - aby zachęcić klientów do zakupów towarów w atrakcyjnych cenach. Cyber Monday z założenia miał rozgrywać się w sieci, ułatwiając dokonywanie zakupów przez ograniczenie czasu na stanie w kolejkach. Jednak z czasem nawet w Czarny Piątek zaczęto organizować wyprzedaże online. Ta forma zakupów stała się tak popularna, że niektóre witryny ulegają w tych dniach zawieszeniu.

Jak kupować, żeby zaoszczędzić?

Nie da się ukryć, że zarówno Black Friday, jak i Cyber Monday są okazjami do dużych oszczędności. Z racji tego, że akcje powtarzają się cykliczne, warto sporządzić listę zakupów wcześniej, co pozwoli przygotować się finansowo na wydatki. W te dni faktycznie najlepiej inwestować w sprzęty elektroniczne np. w sieciach RTV Euro AGD. Duże obniżki obowiązują wówczas na najpopularniejsze w tym okresie telewizory plazmowe lub LCD, kina domowe, ekspresy do kawy, nowoczesne smartfony, aparaty lustrzane czy laptopy i tablety.

Planowanie jest podstawą udanych i rozsądnych zakupów, chociaż nie da się ukryć, że wizja wysokich zniżek często nie idzie w parze z racjonalnym myśleniem. Zakupy odzieżowe są tego doskonałym przykładem. Najważniejsze, aby mimo kuszących cen, postawić w tych dniach na jakość. Tym bardziej że Black Friday to doskonała okazja do wcześniejszych zakupów świątecznych. Pozwoli to uniknąć nie tylko przedświątecznej gorączki i wydawania bajońskich sum na gwiazdkowe upominki, ale też zapobiega szukaniu prezentu na ostatnią chwilę. Listę prezentów dla członków rodziny i przyjaciół można wykonać znacznie wcześniej, co pozwoli na porównanie cen w wielu sklepach stacjonarnych i internetowych. Wiele firm i marek oferuje w tym czasie bezpłatną dostawę do domu, co tylko ułatwia podjęcie decyzji.
- Jestem kobietą i kupuję dużo, i często! Wyprzedaże to mój żywioł, potrafię upolować naprawdę perełki. Mój mąż się z tego śmiał, że to takie typowo babskie podejście, aż do momentu, kiedy dowiedział się, ile zaoszczędziłam na prezentach dla niego i syna. Zazwyczaj wydaję ok. 700-800 zł na prezenty gwiazdkowe, a teraz kupiłam fajny telefon i grę za 400 zł! Do tego nie zapłaciłam za przesyłkę, towar mi przywieźli pod drzwi i nie musiałam oglądać tych tłumów w galerii handlowej. Mąż do dzisiaj nieśmiało pyta, czy czegoś nie wyszperałam w Internecie na przecenach😊 Justyna, 36 lat, Warszawa

Ciekawostki o Black Friday

  • Początkowo w Black Friday sklepy otwierano o godzinie 6 rano. Jednak już wtedy zauważono, że łowcy okazji zaczęli ustawiać się pod drzwiami już od 3 lub 4 nad ranem. Dlatego też w 2012 roku duża sieć sprzedaży detalicznej, jaką jest w Stanach Zjednoczonych Walmart, ogłosiła, że otworzą swoje sklepy już o godzinie 20 w Święto Dziękczynienia. W 2014 roku z kolei niektóre z wielkich sieciówek były otwarte dla klientów już od 17. w czwartek poprzedzający Black Friday.
  • W trzech stanach (Massachusetts, Maine i Rhode Island) zabroniono otwierania dużych domów towarowych oraz sklepów wielkopowierzchniowych w dzień Święta Dziękczynienia. Jest to związane z tzw. „blue laws”, mówiącymi o tym, że każde święto religijne i państwowe powinno być dniem odpoczynku dla pracowników i czasem, który spędzają oni z własną rodziną. Ustawa, która zezwoliła na otworzenie sklepów w tym właśnie dniu, stała się nawet przedmiotem publicznego przesłuchania 8. lipca 2017 roku.
  • Rokrocznie w Czarny Piątek odnotowuje się przypadki przemocy między kupującymi, szukającymi atrakcyjnych okazji. Od 2006 roku odnotowano aż 12 zgonów i 117 obrażeń w samych tylko Stanach Zjednoczonych. Dlatego też przez wielu Black Friday nazywany jest także Terror Friday.
  • Nie tylko sprzedawcy mają w okresie Czarnego Piątku ręce pełne roboty. Nie mniej obciążeni są w tym czasie hydraulicy, którzy masowo wzywani są do naprawy kanalizacji w centrach handlowych.
  • Podobno ok. 12% wszystkich kupujących podczas Black Friday znajduje się pod wpływem alkoholu.
  • Aby uniknąć nieporozumień na tle rasowym, w wielu krajach słowo „czarny” zamieniono na „oczekiwany”. Na taki krok zdecydował się Amazon. Innymi alternatywami są „bajeczny piątek” lub „legendarne wyprzedaże”.