Data publikacji: 29 października 2009
ARTYKUŁ - PORADNIK

Do czego służy lampa błyskowa i jak ją wybrać?

Podziel się: Dodaj do Facebooka Wrzuć na Twittera Pinterest Dodaj do Google+
Poleć znajomemu Drukuj

Chociaż większość aparatów fotograficznych, zarówno kompaktowych, jak i lustrzanek, wyposażona jest we wbudowaną lampę błyskową, na rynku dostępnych jest mnóstwo zewnętrznych lamp błyskowych.


Ich podstawową zaletą (w porównaniu do lamp wbudowanych) jest większa siła błysku, co pozwala wykonywać zdjęcia z większej odległości. Na tym jednak nie koniec. Zewnętrzne lampy błyskowe mają często dodatkowe funkcje niedostępne dla lamp wbudowanych, które pozwalają za ich pomocą uzyskać wiele ciekawych efektów fotograficznych.

Kupno zewnętrznej lampy błyskowej nie jest jednak proste. Poszczególne modele bardzo różnią się pomiędzy sobą zestawem funkcji i ceną, nie każda też lampa nadaje się do każdego aparatu. Przede wszystkim, nowoczesna lampa błyskowa przeznaczona jest do współpracy z aparatami jednego tylko producenta, a często z jedną tylko ich grupą, np. z lustrzankami cyfrowymi. Dlatego też pierwszą rzeczą, którą powinniśmy sprawdzić przy wyborze lampy błyskowej, jest system błysku. Więcej na ten temat >>

 


Drugą sprawą jest moc lampy, a w zasadzie moc błysku. Jest ona podawana w postaci tzw. liczby przewodniej (Guide Number) i możemy przyjąć, że im większa jest to wartość, tym lepiej – tym dalej położone obiekty będzie mogła oświetlić lampa. Jeśli chcemy, by otrzymywane fotografie miały bardziej naturalny charakter, wybierzmy model z odchylaną głowicą (najlepiej w obu osiach), która pozwoli nam odbijać światło od ściany, bądź sufitu. Więcej na ten temat >>

Proste lampy błyskowe mają stały kąt rozsyłu światła, ustalony dla obiektywu szerokokątnego 28 mm. Bardziej zaawansowane mają funkcję zoom i dostosowują go do ogniskowej obiektywu, dzięki czemu lampa efektywniej gospodaruje energią, a czas jej ładowania pomiędzy kolejnymi zdjęciami jest krótszy. Ten ostatni parametr jest niezwykle istotny, gdyż określa on, jak szybko po wyzwoleniu błysku, urządzenie będzie ponownie gotowe do pracy. Więcej na ten temat >>

Zaawansowane modele lamp błyskowych pozwalają na regulowanie siły błysku w dużym zakresie, udostępniają też wiele funkcji specjalnych, które pozwalają uzyskać na zdjęciach ciekawe efekty wizualne. Zwykle są wyposażone w wyświetlacz ciekłokrystaliczny ukazujący parametry pracy urządzenia, ale też w inne ciekawe dodatki, z których można wybrać coś dla siebie .Więcej na ten temat >>

Proponowane Towary:

Yongnuo Speedlite YN560 IV
Nikon SB-700
Lampy błyskowe

Nikon SB-700

1 189 zł
Do koszyka
Zobacz więcej   
Yongnuo Speedlite YN-600EX-RT
Canon Speedlite 430EX III-RT
Yongnuo Speedlite YN-568EX

Podstawowe cechy lampy błyskowej

Współczesna lampa błyskowa wymienia z aparatem informacje niezbędne do uzyskania prawidłowo naświetlonego zdjęcia (tzw. pomiar TTL). Sposób przekazywania tych informacji i ich zakres jest jednak odmienny dla każdego producenta, co oznacza, że lampa produkcji Nikona nie będzie pracowała w trybie TTL z korpusem Canona – i na odwrót. Istnieje jednak kilku producentów niezależnych, którzy wytwarzają swe lampy w odmianach odpowiadających poszczególnym systemom. Zatem lampom dostępnym dla danego systemu fotograficznego warto przyjrzeć się już na etapie wyboru aparatu.

Oprócz sterowania siłą błysku poprzez system TTL, niektóre lampy mają również wbudowaną własną automatykę (zwaną niekiedy automatyką tyrystorową). Tego rodzaju lampa będzie poprawnie współpracować z większością aparatów (ważne, by miały manualny tryb ekspozycji), chociaż korzystanie z niej jest dużo mniej komfortowe, gdyż w razie zmiany wartości Przysłony odpowiednie zmiany będziemy musieli wprowadzać ręcznie w panelu kontrolnym lampy.

Abyśmy mogli podłączyć lampę błyskową do aparatu fotograficznego, musi on być zaopatrzony w odpowiedni uchwyt, zwany sankami. Zapewniają one zarówno mechaniczne mocowanie lampy do aparatu, jak i sterowanie jej pracą poprzez odpowiednie kontakty elektryczne. W sanki lampy błyskowej wyposażona jest każda lustrzanka cyfrowa, niezależnie od tego, czy ma wbudowaną lampę czy nie. W wypadku aparatów kompaktowych w sanki wyposażone są jedynie nieliczne, najbardziej zaawansowane modele.

 

Sanki w aparacie fotograficznym umożliwiają podłączenie zewnętrznej lampy błyskowej.
Sanki w aparacie fotograficznym

 

System światła błyskowego

Kupując lampę błyskową do starszego aparatu cyfrowego (zwłaszcza lustrzanki) nie wystarczy zadbać, by były tego samego producenta, gdyż pierwsze systemy pomiaru TTL  były odmienne od stosowanych obecnie. Dlatego też kupując lampę błyskową upewnijmy się, że współpracuje ona z naszym modelem aparatu.

Różne systemy światła błyskowego mają swoje odzwierciedlenie w odmiennych stopkach mocujących je do aparatu. W najprostszej postaci tzw. stopki  ISO 518 zawiera ona pojedynczy kontakt umieszczony centralnie, który wystarcza do wyzwalania lamp z własną automatyką. Sterowanie lampami typu TTL wymaga dodatkowych kontaktów elektrycznych i te są już rozmieszczone odmiennie w każdym systemie. Firma Sony na przykład stosuje zupełnie inne konstrukcyjnie stopki mocujące, co powoduje, że aparaty tej firmy nie współpracują z lampami innych systemów bez odpowiedniej przejściówki.

 

Stopki lamp należących do różnych systemów (od lewej: Sony, Nikon, Canon) różnią się rozmieszczeniem kontaktów elektrycznych, nawet jeśli mają te same rozmiary (Nikon i Canon). Stopka Sony ma również inną budowę mechaniczną.
Stopki lamp należących do różnych systemów

Niezależni wytwórcy lamp błyskowych produkują zatem osobne wersje swoich fleszy dostosowane do specyfiki aparatów różnych producentów. Dużą pomysłowością wykazał się tutaj niemiecki Metz, który większość swych lamp serii mecablitz wyposażył w wymienne stopki. Dysponując odpowiednimi adapterami, możemy taką lampę podłączać do aparatów różnych producentów.

 

Wymienna stopka lampy błyskowej w systemie SCA Metza.
Wymienna stopka lampy błyskowej


Moc lampy błyskowej i liczba przewodnia

Im więcej światła daje lampa błyskowa, tym bardziej jest użyteczna, gdyż tym dalej od aparatu położone obiekty może oświetlić. Dla wszystkich przenośnych lamp błyskowych ich producenci podają parametr zwany liczbą przewodnią (Guide Number). Określa on, z jakiej maksymalnie odległości (w metrach) lampa naświetli poprawnie obiekt przy czułości matrycy 100 ISO i otworze przysłony równym f/1. Oznacza to, iż lampa o liczbie przewodniej 40 m ma dwukrotnie większy zasięg, niż ta o liczbie przewodniej 20. Takie porównanie jest prawdziwe jednak tylko wówczas, gdy ustawienia zoomu w obu lampach są takie same, np. dla 35 mm. Producenci tanich lamp błyskowych często sztucznie zawyżają ten parametr, podając go dla najdłuższej dostępnej ogniskowej, np. 90 mm.

Jak silna powinna być lampa błyskowa? Lampa błyskowa o liczbie przewodniej 40 pozwoli nam oświetlić światłem „na wprost” osoby w odległości 5-6 metrów, przy wykorzystaniu otworu przysłony f/8. Jeśli jednak chcemy skorzystać z odbicia światła lampy od sufitu (co znacznie poprawia efekt wizualny na zdjęciu), droga światła od lampy do oświetlanego obiektu znacznie się wydłuży: orientacyjnie od 1,4x do 2x – i o tyle właśnie skróci nam się efektywny zasięg lampy błyskowej. Zatem lampy błyskowej o LP=40 m możemy swobodnie  używać w pomieszczeniu o przekątnej 3-4 m.

Jeśli planujemy używać lampy w większych pomieszczeniach, potrzebujemy modelu o większej liczbie przewodniej. Zasięg lampy możemy też zwiększyć podnosząc czułość ISO matrycy bądź zmniejszając wartość przysłony.

Modelowanie światła

Skierowanie światła lampy na sufit lub białą ścianę zdecydowanie poprawia estetykę zdjęcia. Jednak by skorzystać z tej sztuczki, musimy dysponować lampą, w której możemy zmieniać położenie głowicy zawierającej palnik (źródło światła). Najtańsze lampy nie mają tej cechy. W niektórych modelach można obracać  ją jedynie w pionie. Ogranicza nas to do kadrów poziomych, gdyż rzadko możemy liczyć na wystarczająco bliskie „towarzystwo” białej ściany, by można było od niej odbić światło słabej lampy.

 

Zaawansowane modele lamp błyskowych wyposażone są w głowice o dużej swobodzie ruchu.
Głowica lampy błyskowej

Te lampy, które są najbardziej uniwersalne, mają położenie głowicy regulowane w obu osiach: w pionie i w poziomie. Dzięki temu, niezależnie od pozycji aparatu, możemy palnik lampy skierować w stronę najbliższej białej płaszczyzny.

Poszczególne modele lamp różnią się zakresem, w jakim można regulować położenie głowicy. Prostsze modele ograniczone są do zakresu 90º w pionie oraz 180º w poziomie (90º w prawo i w lewo). Te lepsze mają większy zakres ruchu głowicy (nawet do 360º). Możliwość odwrócenia głowicy „do tyłu” (o 180º) pozwala skierować palnik lampy na sufit, gdy fotografujemy z obiektywem skierowanym w dół. Z kolei możliwość skierowania głowicy bezpośrednio „w dół” przydaje się, gdy chcemy doświetlić obiekt znajdujący się blisko obiektywu – np. przy makrofotografii.

Niekiedy podniesienie palnika do góry może pozbawić nas części światła, niezbędnego do odpowiedniego doświetlenia twarzy. Wówczas przydać się może lampa z dodatkowym palnikiem, świecącym zawsze na wprost. Jego zadaniem jest rozjaśnianie cieni powstających wskutek oświetlenia bocznego lub górnego. W produkcji takich fleszy specjalizuje się niezależny niemiecki producent, firma Metz.

 

Wiele lamp produkowanych przez firmę Metz zaopatrzonych jest w drugi niewielki palnik.
Lampa błyskowa

Najprostsze lampy błyskowe mają palnik osadzony na stałe wewnątrz głowicy, co daje stały kąt rozsyłu światła, zwykle odpowiadający szerokokątnemu obiektywowi o ogniskowej  28 mm. Przy korzystaniu z dłuższych ogniskowych skutkuje to mało efektywnym gospodarowaniem energią, gdyż błysk lampy oświetla również duży obszar poza kadrem. Z tego powodu droższe modele lamp są wyposażone w funkcję zoom, dostosowującą kąt rozsyłu światła do aktualnej ogniskowej obiektywu. W starszych lampach wartość tę trzeba było ustawić ręcznie, nowoczesne modele dokonują tego automatycznie na podstawie informacji otrzymanych z aparatu. Im większy jest zakres działania funkcji zoom, tym lepiej – lampa efektywniej będzie gospodarować energią, a czas ładowania lampy może być krótszy. Manualne sterowanie funkcją zoom pozwala również uzyskać ciekawe efekty na zdjęciach, np. punktowe oświetlenie części kadru.

Do regulacji kąta rozsyłu światła służą również nasadki rozpraszające, pozwalające wykonywać zdjęcia z ogniskowymi znacznie szerszymi, niż udostępnia to funkcja zoom. Mogą one mieć postać sześciennych, mlecznobiałych  nakładek mocowanych z przodu palnika lampy bądź pryzmatycznych płytek wysuwanych z wnętrza lampy.

 

Mlecznobiała nakładka rozprasza ostre światło lampy błyskowej.
Nakładka rozpraszająca

Warto z nich korzystać nawet przy dłuższych ogniskowych, gdyż łagodzą ostre światło lampy i dają na zdjęciu przyjemny wizualnie efekt. Ponieważ jednak zabierają część światła, ich stosowanie wymaga odpowiednio mocniejszej lampy.

Niektóre lampy wyposażone są również w tzw. sztuczny sufit, czyli wysuwaną z głowicy lampy białą płaszczyznę odbijającą, która również pozwala poprawić wygląd zdjęcia w sytuacji, gdy sufit znajduje się zbyt wysoko bądź fotografujemy na wolnym powietrzu.

Istotne detale i dodatki

Zasilanie lampy

Większość zewnętrznych lamp błyskowych zasilana jest ogniwami typu AA, czyli popularnymi paluszkami. Lampy o mniejszej liczbie przewodniej często zadowalają się dwoma ogniwami, jednak bardziej wydajne modele wymagają zasilania 4 ogniwami. Najczęściej mogą to być ogniwa dowolnego typu, jednak przy korzystaniu ze zwykłych baterii lampa będzie się ładowała bardzo powoli. Dlatego wskazane jest korzystanie z wydajnych baterii alkalicznych, litowych bądź akumulatorków. Te ostatnie są godne polecenia  ze względów ekonomicznych, gdyż lampa błyskowa jest urządzeniem o dużym zapotrzebowaniu na energię.

 

Większość lamp błyskowych zasilana jest popularnymi ogniwami typu AA, czyli tzw. paluszkami.
Lampa błyskowa

Czas ładowania

Jednym z parametrów lampy, na który warto zwrócić uwagę, jest czas ładowania. Określa on, jak długi okres czasu musi upłynąć pomiędzy dwoma kolejnymi zdjęciami wykonanymi przy wykorzystaniu pełnej mocy błysku. Im będzie on oczywiście krótszy,  tym lepiej.

Producenci zaawansowanych lamp o dużej liczbie przewodniej często stosują rozwiązania skracające czas ładowania. Są to zwykle zewnętrzne zasilacze bateryjne lub sieciowe o dużej wydajności, podłączane do lampy za pomocą specjalnego przewodu.

 

Zewnętrzny moduł zasilający pozwala znacznie skróci czas ładowania lampy.
Zewnętrzny moduł zasilający

Obsługa lampy

W prostych modelach lamp błyskowych sterowanie jej działaniem odbywa się wyłącznie z poziomu aparatu, a na jej obudowie znajduje się jedynie wyłącznik. Bardziej rozbudowane modele lamp błyskowych wyposażone są w szereg funkcji, które ułatwiają korzystanie z nich, bądź też pozwalają na uzyskanie na zdjęciach ciekawych lub nietypowych efektów.

 

Proste lampy TTL wyposażone są jedynie w wyłącznik, a ich pracą całkowicie steruje aparat.
Lampa błyskowa

W nowoczesnych lampach występują wyświetlacze LCD, pokazujące aktualne parametry pracy. W prostszych modelach jego funkcję przejmują lampki sygnalizujące status poszczególnych funkcji. Rozwiązanie z ekranem LCD jest oczywiście wygodniejsze i pozwala przekazać więcej informacji.

 

Ekran LCD umożliwia sterowanie wszystkimi funkcjami zaawansowanej lampy błyskowej.
Ekran LCD

Dodatkowe filtry barwne

Źródła światła stosowane w mieszkaniach czy biurach zwykle mają inną charakterystykę niż światło dzienne, do którego bardzo zbliżony jest błysk emitowany przez lampę błyskową. Dlatego najnowocześniejsze lampy wyposażane są w zestaw filtrów barwnych nakładanych na głowicę, które pozwalają dopasować temperaturę barwową światła lampy do barwy światła zastanego.

Funkcje dodatkowe

Poszczególne modele lamp błyskowych mogą się bardzo różnić możliwościami. Te najprostsze oferują jedynie automatykę TTL oraz manualne sterowanie siłą błysku. Te bardziej zaawansowane udostępniają tryb priorytetu przysłony oraz priorytetu odległości (lampa ustala moc błysku odpowiednio do podanej przez nas odległości). Inną cechą lamp wyższej klasy jest możliwość wykonywania zdjęć przy krótkich czasach synchronizacji, rzędu tysięcznych części sekundy (tzw. tryb HSS, High Speed Sync). Często zestaw oferowanych przez lampy błyskowe funkcji zależy od możliwości korpusu, do którego jest ona podłączona, czy wręcz rodzaju obiektywu. Poniżej omawiamy inne, często spotykane funkcje lamp błyskowych.

Manualne ustawianie siły błysku – pozwala ustawić stałą siłę błysku niezależnie od poziomu oświetlenia. Jest to wygodne zwłaszcza, jeśli lampa nie współpracuje z aparatem w trybie TTL. Ustawia się ją jako ułamek pełnej siły błysku, np.: 1/16. Im większy jest zakres tej regulacji, tym lepiej.

Kompensacja mocy błysku – pozwala zwiększyć lub zmniejszyć siłę błysku względem zaleceń aparatu. Funkcja ta jest również zawsze dostępna w aparacie, jeśli ma ją lampa jest po prostu łatwiej z niej korzystać.

Błysk stroboskopowy – funkcja ta pozwala wyemitować serię błysków o zadanej częstotliwości, dzięki czemu można na zdjęciu zarejestrować kilka faz ruchu fotografowanego obiektu.

Błysk modelujący  – lampa emituje kilkusekundową serię błysków, co pozwala ocenić w wizjerze aparatu, jak jej światło układa się na fotografowanym obiekcie.

Oświetlacz AF  – w warunkach słabego oświetlenia lampa włącza specjalny oświetlacz ułatwiający pracę układu ustawiana ostrości aparatu.

Redukcja efektu czerwonych oczu – funkcja ta powoduje włączenie niewielkiej lampki lub wyemitowanie słabego przedbłysku tuż przed wykonaniem zdjęcia, dzięki czemu oczy fotografowanych osób nie mają na fotografii czerwonych źrenic.

Automatyka błysku – tryb pracy lampy, w którym samodzielnie dokonuje ona pomiaru ekspozycji i dobiera właściwą siłę błysku. Umożliwia współpracę z aparatem, który nie komunikuje się z lampą w trybie TTL.

Fotocela – czujnik pozwalający na wyzwalanie lampy błyskiem innego flesza, np. lampy wbudowanej w aparat. Pozwala to ustawić zewnętrzną lampę niezależnie od aparatu i oświetlić fotografowany obiekt np. z boku.

Bezprzewodowe sterowanie – profesjonalne lampy błyskowe mogą być sterowane bezprzewodowo z poziomu aparatu, przy czym zachowane jest pełne sterowanie TTL (w przeciwieństwie do wyzwalania fotocelą). Zakres funkcji takiego sterowania zależny jest od modelu (również aparatu) i producenta.

Gniazdo synchronizacyjne – pozwala na przewodowe wyzwalanie kilku lamp równocześnie.


 



Czy ten artykuł był dla Ciebie przydatny?
1 0
Podziel się: Dodaj do Facebooka Wrzuć na Twittera Pinterest Dodaj do Google+
Zgłoś błąd na stronie
Prześlij uwagi
Zobacz inne porady dotyczące wyboru sprzętu
Prezentujemy porady i wskazówki dotyczące tego co wybrać i jak wybrać.
Przejdź na stronę główną porad dotyczących wyboru sprzętu

Pokaż artykuły

według kryteriów
Pokaż wybrane artykuły

Poinformuj

nas o czym powinniśmy napisać Wyślij

Ostatnio

dodane artykuły

Magia fotografowania, czyli jaki prezent dla miłośnika zdjęć

Jeśli Twój przyjaciel kocha fotografię i w wolnym czasie robi bardzo dużo zdjęć lub nagrywa filmy, ale ma już dość słabej jakości przestarzałego aparatu czy smartfonu, pomyśl o naprawdę wartościowym prezencie pod choinkę. Sprawdź na co zwrócić uwagę przy wyborze urządzeń fotograficznych.
Zobacz więcej   

12 pomysłów na jakościowy prezent (powyżej 1000 złotych)

Poszukujesz wartościowego prezentu gwiazdkowego dla swoich bliskich? Nie musisz się ograniczać, jeśli chodzi o budżet? Spraw rodzinie i przyjaciołom prezent, który posłuży im przez lata. 
Zobacz więcej   

15 pomysłów na prezent do 100 zł

W tym roku postanowiłeś obdarować na święta całą rodzinę i wszystkich przyjaciół? Twoi znajomi z pewnością ucieszą się z takiego obrotu sprawy, jednak Twój portfel – niekoniecznie. Aby kupić prezenty wszystkim, o których ciepło myślisz, prawdopodobnie powinieneś obniżyć koszt jednego prezentu.
Zobacz więcej   

Znajdź nas